Lời giới thiệu
Khi được mời viết lời giới thiệu bộ sách thần học cho giáo dân do cha Giuse Phan Tấn Thành soạn, tôi trả lời rằng sách của cha Thành không cần giới thiệu. Ngài là một tác giả rất có uy tín. Chỉ cần nhắc đến tên của ngài, có lẽ ai cũng cảm thấy an tâm và tin cậy. Quả vậy, ngài là một học giả có nhiều bằng cấp cao, từng là giáo sư thần học tại các đại học quốc tế, là khoa trưởng thần học của đại học Angelicum, đã viết rất nhiều sách và bài viết có giá trị cao. Có thể kể một vài bộ, mỗi bộ gồm khoảng 5-7 quyển, thậm chí 15 quyển: bộ “Giải thích giáo luật”, bộ lịch sử Giáo hội “Về nguồn”, bộ Tín lý, bộ “Các Bí tích”, bộ “Đời sống tâm linh”, các sách trình bày học thuyết của thánh Tôma, v.v.
Sau nhiều năm nghiên cứu và viết sách cho môi trường đại học, nay với kinh nghiệm giảng dạy và với thao thức tông đồ, ngài đã chắt lọc để diễn giải thần học cho giáo dân theo lối tổng hợp đơn giản, bằng ngôn ngữ dễ hiểu. Thần học, Kinh Thánh hay giáo luật, v.v., không còn là lãnh vực dành riêng cho linh mục và tu sĩ. Ngay sát Công đồng Vaticanô II, nhiều người còn định nghĩa giáo dân là “người ngồi để nghe giảng, quỳ để xưng tội và bỏ tiền vào thùng nhà thờ”! Giáo dân đóng vai trò rất thụ động trong Hội Thánh, nên không cần biết nhiều. Đã có linh mục học giùm và biết giùm, chỉ cần ngồi đó để nghe và vâng lời.
Công đồng Vaticanô II định nghĩa Hội Thánh là Dân Thiên Chúa, nên giáo dân là thành phần thiết yếu và có sứ mạng quan trọng không thể thay thế trong Hội Thánh. “Giáo dân được đặc biệt kêu mời làm cho Hội Thánh hiện diện và tác động trong những nơi chốn và môi trường mà chỉ nhờ họ, Hội Thánh mới có thể trở thành muối của trần gian” (GH 33). Cùng với hàng linh mục và các tu sĩ, giáo dân có nhiệm vụ xây dựng Hội Thánh và Phúc Âm hóa. Vì thế, cần phải giúp anh chị em giáo dân được học hỏi về đức tin và đời sống Hội Thánh. Có học hỏi, các tín hữu mới sống đạo vững vàng và có chiều sâu, mới phục vụ Hội Thánh theo đường lối Tin Mừng và phù hợp với giáo huấn của Hội Thánh chứ không tùy tiện chủ quan, mới hăng say dấn thân vào sứ mạng Phúc Âm hóa.
Hội Thánh tại Việt Nam vui mừng vì đang có nhiều giáo dân, nhất là các bạn trẻ, tham dự các lớp Kinh Thánh và thần học. Đó là một tín hiệu tốt cho thấy tương lai sẽ có nhiều giáo dân có trình độ cao trong việc hiểu biết đức tin. Nhưng cũng phải thành thật nhìn nhận rằng còn rất nhiều tín hữu chỉ bằng lòng với một ít câu giáo lý đã học thời thơ ấu, nay đã quên dần, mà cũng chẳng hiểu bao nhiêu. Chính vì vậy nên đời sống đức tin chỉ dừng lại ở ít việc tối thiểu, như đi lễ Chúa nhật, thậm chí có khi đứng ở ngoài nhà thờ, bên kia đường. Giáo dân Việt Nam vốn được tiếng là dự lễ và xưng tội đông, nhưng chúng ta tự hỏi được bao nhiêu tín hữu xác tín về đời sống Kitô hữu, bao nhiêu giáo dân ý thức về ơn gọi cao cả của mình. Các mục tử cần tích cực đầu tư công sức để giúp giáo dân nâng cao trình độ hiểu biết đức tin, chứ không chỉ dừng lại ở tham dự nghi thức phụng vụ. Tương lai của Hội Thánh tùy thuộc vào công cuộc đào tạo giáo dân hôm nay.
Tôi hết lòng cám ơn cha Giuse Phan Tấn Thành và mong ước bộ sách thần học giáo dân này sẽ được nhiều người sử dụng để Hội Thánh Việt Nam có thêm nhiều “môn đệ thừa sai”.
+ Giuse Nguyễn Năng
Imprimatur
14-4-2026
