Lời ngỏ
« Magnificat », lời đầu tiên tiếng Latinh bài hát Tạ Ơn do Đức Maria hát lúc Thăm Viếng bà chị họ Êlisabét: “Linh hồn tôi tôn vinh Chúa…” (Lc 1,46-55). Bài ca tạo thành một bản tóm tắt hoàn hảo về linh đạo thánh vịnh của “những người nghèo của Đức Chúa”, những người ý thức được những giới hạn của mình và để Chúa thực hiện những điều kỳ diệu nơi họ và với họ. Người tôi tớ khiêm nhường của Thiên Chúa cũng biết Mẹ là Mẹ của Con mình. Vì toàn bộ phụng vụ là hành động của cộng đồng Kitô hữu, để cho Thiên Chúa “hành động”, nên chúng ta hiểu Kinh Ngợi Khen có một vị trí đặc biệt trong phụng vụ Các Giờ Kinh: mỗi ngày, bài ca trở nên trung tâm của buổi Kinh chiều.
Văn bản qui chiếu nhiều tài liệu tham khảo Cựu Ước, đặc biệt sách Samuen và các Thánh vịnh. Bài ca nằm ở trung tâm đoạn văn Thăm Viếng (Lc 1,39-45) đánh dấu chính thức sự chuyển tiếp từ chu kỳ Gioan Tẩy Giả sang chu kỳ Chúa Giêsu và về cơ bản, từ Giao Ước Cũ sang Giao Ước Mới.
Đoạn văn Magnificat không xuất hiện trong bất kỳ văn bản Tân Ước nào khác. Và các nhà chú giải gọi bài ca thuộc « Sondergut = truyền thống riêng » của Tin Mừng Luca, nơi được gọi “phúc âm thời thơ ấu”. Đây là bài thánh ca đầu tiên trong bốn bài thánh ca của Tin Mừng thời thơ ấu, ba bài tiếp theo là bài ca Benedictus của Dacaria (1,68-79), bài ca Gloria của các thiên thần (2,14) và bài ca Nunc dimittis của Simeon (2,29-35). Bài Magnificat cũng là bài diễn văn dài nhất của Đức Maria trong Tân Ước.
Bài Magnificat hướng dẫn lời cầu nguyện cá nhân của chúng ta. Trước hết, việc đọc và suy niệm Kinh Thánh phải nuôi dưỡng, định hình và gợi hứng cho lời cầu nguyện các Kitô hữu, không làm mất đi tính tự phát hay tươi mới. Thật vậy, còn gì đẹp hơn Lời đã nhận được từ Thiên Chúa, Lời trở về với Ngài, trỗi dậy từ trái tim và đôi môi của chúng ta, như với Đức Maria? Khi đó, lời cầu nguyện đích thực lấy mình làm trung tâm. Đó là một bài ca ngợi khen Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa và Đấng Cứu Độ, tôn vinh sự cao cả, thánh thiện, trung thành và tình yêu thương xót của Chúa. Lời cầu nguyện đích thực mang tính chất giáo hội và rộng mở cho mọi người. Đó là sự mở đầu một tình huống cá nhân đối với toàn bộ lịch sử Cứu độ. Maria mang tiếng nói toàn thể Dân Chúa, những người không ngừng kinh ngạc và tạ ơn vì mối liên minh Thiên Chúa đã thiết lập với nhân loại. Cuối cùng, lời cầu nguyện đích thực được thực hiện bằng niềm hy vọng, lời tạ ơn vì triều đại Thiên Chúa luôn đang đến.
Ngay cả ông Martin Luther, cha đẻ phong trào Cải cách, đã nhìn thấy Đức Maria như thế nào? (Martin Luther, Le Magnificat, traduit de l’Allemand par Albert Grenier, Nouvelle Cité Spiritualité, 2017). Trong văn bản có tầm quan trọng đại kết và lịch sử này, ông cho chúng ta tầm nhìn của ông về Đức Maria: một cái nhìn thuần khiết và độc đáo cùng một lúc. Cuốn Magnificat do Martin Luther viết vào một trong những thời kỳ đau khổ nhất trong cuộc đời Luther, bài khảo luận Kinh Magnificat rất quý giá về nhiều mặt. Trước hết, cho phép một khởi đầu mang tính toàn cầu nhưng sâu sắc về cuộc sống và tư tưởng của nhà Cải cách. Luther đặt mình vào bản văn không chỉ trong mối liên hệ với Thánh Mẫu Học ở thời đại ông nhưng còn trong mối liên hệ với quyền lực thế tục và thiêng liêng, nhưng trên hết đó là một hình ảnh độc đáo và trong sáng về Đức Maria được ban cho chúng ta. (Giáo hội Tin Lành không có những kinh cầu cùng Đức Maria nào ngoài bài ca Magnificat, vì theo thần học Cải cách tất cả đều hướng vào Chúa Kitô).
Sách « Magnificat: Bài ca cứu độ » được biên soạn theo phương pháp chú giải phê bình lịch sử. Phần đầu phân tích bản văn có phần chi tiết và hơi khô khan; nhưng qua chương hai đi vào chú giải giúp người đọc hiểu rõ hơn về bản văn Magnificat, và nuôi dưỡng đời sống cầu nguyện nơi chúng ta.
Những câu Thánh Kinh trích dẫn lấy theo văn bản Kinh Thánh của Nhóm Phụng vụ các giờ kinh, ấn bản 2011, trên trang Web https://ktcgkpv.org/bible.
Lê Phú Hải OMI.
Lễ Đức Maria, Mẹ Thiên Chúa 2026.
