Giới Thiệu
BẢN DỊCH VIỆT NGỮ BỘ GIÁO LUẬT 1983
Kính gửi: Quý Đức Cha, quý Cha, quý Tu sĩ nam nữ và toàn thể cộng đoàn dân Chúa.
“Luật của Chúa thật hoàn thiện, bồi bổ tâm hồn” (Tv 19,8). Trong đời sống Giáo hội, Giáo luật không chỉ là những quy tắc hành chính khô khan, mà là khí cụ của Chúa Thánh Thần để duy trì trật tự tình thương, bảo vệ quyền lợi các tín hữu và hướng tới mục đích tối thượng: phần rỗi các linh hồn (Salus animarum suprema lex).
Với tư cách là Giám mục đặc trách Tiểu ban Giáo luật trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, tôi rất hân hạnh và vui mừng được giới thiệu tới toàn thể Giáo hội Việt Nam một công trình nghiên cứu và dịch thuật của cha J.B. Lê Ngọc Dũng: Bản dịch Việt ngữ Bộ Giáo luật 1983 – Phiên bản hiệu đính và cập nhật các canh tân mới nhất của Tông Tòa.
- Bối cảnh: Nhu cầu cấp thiết về một bản dịch mới
Nhìn lại hành trình 20 năm qua, bản dịch Bộ Giáo luật 1983 do Văn phòng Thư ký Hội đồng Giám mục Việt Nam phát hành năm 2007 đã hoàn thành xuất sắc sứ mạng lịch sử của mình. Đó là công trình đặt nền tảng cho việc thống nhất thuật ngữ pháp lý Công giáo tại Việt Nam. Tuy nhiên, theo dòng thời gian và sự phát triển của ngôn ngữ cũng như thực tế mục vụ, chúng ta không thể phủ nhận rằng bản dịch ấy đã bộc lộ những khiếm khuyết nhất định.
Thứ nhất, có những thuật ngữ Latinh đòi hỏi sự tinh tế và chính xác hơn trong cách chuyển ngữ sang tiếng Việt để tránh gây hiểu lầm trong thực thi quyền bính và áp dụng luật. Thứ hai, và quan trọng nhất, là tiến triển không ngừng của Huấn quyền Giáo hội. Trong hai thập kỷ qua, đặc biệt dưới triều đại Đức Thánh Cha Phanxicô, Giáo luật đã chứng kiến những cuộc canh tân mạnh mẽ.
Chúng ta đã thấy sự thay đổi toàn diện trong thủ tục hôn nhân qua Tự sắc Mitis Iudex Dominus Iesus (2015), cuộc cải cách triệt để luật hình sự trong Giáo hội qua Tông hiến Pascite gregem Dei (2021), cũng như các thay đổi về thừa tác vụ và phân cấp thẩm quyền quản trị. Một bản dịch Giáo luật năm 2007 không chứa đựng đủ những điều mới này của Giáo hội hiện đại. Do đó, việc có một bản dịch mới, cập nhật và hiệu đính, là một nhu cầu cấp thiết và là một đòi hỏi đối với dân Chúa.
- Chân dung một nhà Giáo luật:
Linh mục J.B. Lê Ngọc Dũng
Nói đến sự lựa chọn nhân sự cho công trình cam go này, chúng ta không thể không nhắc đến linh mục J.B. Lê Ngọc Dũng. Suốt hơn 15 năm nghiên cứu và giảng dạy chuyên sâu về Giáo luật và Thần học Luân lý ở Đại Chủng viện, cha Dũng đã chứng tỏ một khả năng tư duy giáo luật và một tinh thần làm việc khoa học nghiêm túc. Những đóng góp của cha cho Giáo hội Việt Nam không chỉ nằm trong khuôn viên Đại Chủng viện hay lớp học, mà đã lan tỏa rộng khắp qua website giaoluatconggiao.com và một số website khác.
Đặc biệt, trong lĩnh vực Giáo luật hôn nhân gia đình và tòa án hôn phối, vốn là những lĩnh vực phức tạp và nhạy cảm nhất, cha Dũng đã có những bài phân tích sâu sắc, giúp tháo gỡ biết bao nút thắt cho các mục tử và các cặp vợ chồng đang gặp khó khăn. Sự am hiểu của cha về các sắc thái của từ ngữ Latinh, kết hợp với kinh nghiệm thực tế tại các tòa án hôn phối, đã giúp cha có cái nhìn đa chiều: vừa giữ được sự nghiêm minh của luật, vừa truyền tải được lòng thương xót của Thiên Chúa.
- Những giá trị vượt trội của bản dịch mới
Bản dịch mà quý vị đang cầm trên tay là kết tinh của rất nhiều giờ lao động trí óc. Đây là bản dịch “thứ tư” đầy ý nghĩa, kế thừa tinh hoa từ các nhóm đi trước: Nhóm linh mục của Đức Ông Nguyễn Văn Phương, cha Phan Tấn Thành… ở Rôma, Nhóm linh mục của Đức Cha Emmanuel Lê Phong Thuận ở Cần Thơ và nhóm linh mục của Hội đồng Giám mục Việt Nam.
Về thuật ngữ: cha Dũng đã kiên trì hiệu đính hàng trăm thuật ngữ chuyên môn. Chẳng hạn, việc thay thế chữ “Nghị định” bằng “Sắc lệnh” để dịch chữ Decretum, phản ánh đúng bản chất quyền bính trong Giáo hội; hay việc dùng từ ngữ “đã dám kết hôn” thay cho “mưu toan kết hôn” để dịch chữ attentare trong các điều khoản về giáo sĩ và tu sĩ là một sự chỉnh sửa mang tính quyết định về mặt pháp lý hành vi. Những sự thay đổi này không phải là tùy tiện, mà dựa trên sự đối chiếu cách chính xác với bản gốc Latinh và các bản dịch ngoại ngữ uy tín nhất.
Về chú thích: Điểm giá trị nhất khiến công trình này trở thành một tài liệu học thuật thực thụ, có hơn 400 mục ghi chú. Đây không chỉ là dịch thuật, mà còn là giải thích luật một cách thực tiễn. Những ghi chú này giúp người đọc hiểu được Giáo luật cách dễ dàng hơn và cách áp dụng cụ thể trong hoàn cảnh Giáo hội Việt Nam hiện nay.
Về sự cập nhật: Bản dịch đã tích hợp trọn vẹn các sửa đổi những điều luật của các Đức Giáo hoàng mới nhất tính đến năm 2022. Đây là điểm mà các bản dịch trước đây không thể có được. Người sử dụng có thể hoàn toàn yên tâm khi tra cứu về luật hình sự mới, các thủ tục hôn phối rút gọn hay các quy định mới về đời sống thánh hiến.
- Lời giới thiệu và gửi gắm
Với tư cách là người phụ trách Tiểu ban Giáo luật của Hội đồng Giám mục Việt Nam, tôi hân hạnh giới thiệu bản dịch này như một tài liệu để học hỏi và áp dụng, có giá trị nhất hiện nay cho các linh mục, các chủng sinh, tu sĩ và giáo dân. Công trình của cha J.B. Lê Ngọc Dũng là một món quà quý giá dâng tặng Giáo hội Việt Nam trong tiến trình hiệp thông đồng hành, nơi mà sự hiểu biết về quyền lợi và nghĩa vụ pháp lý giúp chúng ta bước đi vững vàng hơn trong đức tin.
Tôi xin chân thành cảm ơn cha J.B. Lê Ngọc Dũng vì sự hy sinh và lòng nhiệt thành dành cho Giáo hội. Cầu chúc cho công trình này được đón nhận rộng rãi, để Luật Chúa và Luật Giáo hội thực sự trở thành ánh sáng soi dẫn mọi hành động của chúng ta.
Nguyện xin Thiên Chúa, qua sự chuyển cầu của Đức Maria – Mẹ Giáo hội, ban phúc lành cho tác giả và tất cả những ai sử dụng tập sách này để mưu cầu lợi ích cho các linh hồn.
Thân ái trong Chúa Kitô,
+ Đaminh Nguyễn Văn Mạnh,
Giám mục Giáo phận Đà Lạt Đặc trách Tiểu ban Giáo luật của Hội đồng Giám mục Việt Nam
